тұрлаулы

және тұрлаусыз мүшелер мысалдар

Ответ:

Бастауышқа мысалдар.

Бастауыш - сөйлемде атау септік тұлғасында тұрып, ойдың иесі болатын тұрлаулы сөйлем мүшесі.

Мысалы: Жиналыс (не?) сағат жетіде аяқталды.

Анам (кім?) дүкеге кетті.

Кітаптар (нелер?) баспадан шықты.

Оқушылар (кімдер?) емтихан тапсырып жатыр.

Баяндауышқа мысалдар.

Баяндауыш - сөйлемде бастауыштың қимылын, ісін, жай-күйін, кім, не екенін білдіріп тұратын тұрлаулы сөйлем мүшесі.

Мысалы: Қоңырау соғылды (не істеді?).

Дүкеннен азық – түлік сатып алдым (не қылдым, не істедім?)

Арман әлі ұйықтап жатыр (не істеп жатыр?).

Пысықтауышқа мысалдар.

Пысықтауыш: етістіктен болған мүшенің қасиетін жан-жақты анықтайтын, яғни оның жай-күйін, сын-сипатын, мөлшерін, мезгіл-мекенін, себеп-мақсатын көрсетеді.

Мысалы: 1. Түске таман (қашан?) ол да келіп қалды. – мезгіл пысықтауыш

2. Ол үйге қарай (қалай қарай?) кетті. – мекен пысықтауыш

3. Володя қазақша (қалайша?) сөйледі. – амал пысықтауыш

4. Мен сені сағынып (не себепті?) келдім. – себеп пысықтауыш

5. Әсем дүкенге кітап алғалы (не мақсатпен?) келді. – мақсат пысықтауыш

Толықтауышқа мысалдар.

Толықтауыш: баяндауышқа қатынасты болып, қимыл-әрекеттің объектісін білдіреді. Атау септігі мен ілік септігінен басқа септік жалғауларының бірінде болады.

Мысалы: Атасы баласын (кімді?) шақырды.

Оған (кімге?) көмектесу керек.

Қасқырлар көк шолаққа (неге?) ауыз салды.

Мен Айданамен (кіммен?) сөйлесіп, кездесу туралы ұсыныс жасадым.

Анықтауышқа мысалдар.

Анықтауыш: сөздің сынын,қасиетін, белгісін, басқа да сипаттарын білдіреді.

Мысалы: Зейнептің көздері үлкен (қандай?), кірпіктері ұзын (қандай?).

Оқыған (қандай? Қай?) кітаптарым мені іске бастады.

Жаңадан тұрғызылып жатқан (қандай?) үй осы жылдың аяғына дейін тұрғындарға тапсырылады.

Ашынған (қайткен? қандай?)әйел мән - жайын айтады.